Толут тахтга ўтириб, мамлакатни бошқара бошлади. Уч минг одамни ҳарбий хизмат учун танлаб олди. Улардан икки минги ўзи билан Байтил ва Михмасда, мингтаси эса ўғли Янатон раҳбарлигида Бинямин вилоя­тидаги Гива шаҳрида эди.

Янатон бир куни йигитлари билан Жабъа­даги филистийлар қароргоҳига ҳужум қи­либ, уларни мағлуб қилди. Филистийлар орасида ғулғула кўтарилди.

Шунда Толут: «Ҳаммага хабар қилинглар, ҳеч ким эшитмай қолмасин!» деб бутун мамлакатга жар солдирди. Бутун Исроилдан одамлар ке­либ Гилгалда Толутнинг олдига тўпландилар.

Филистийлар уч мингта жанг араваси, олти мингта отлиқ ва сон-саноқсиз пиёда ас­кар­лари билан Михмасга, Байт-Авен­нинг шар­қига келиб маҳаллий қишлоқларни талай бошладилар.

Аксарият исроиллик­лар уйларини тарк этиб, тоғларга, ғорлар­га, қаб­рис­тону ертўлаларга яширина бош­ла­ди. Баъзилари Ўрдуннинг нариги соҳилига, Жилъод ва Жодга кетди.

Гилгалда ҳам Толутнинг лашкарлари ора­си­да ваҳима бошланган, аскарлар сафни таш­лаб, секин-секин ҳар тарафга қоча­ёт­ган эди.

Сомуил пайғамбар Толутга: «Мен етти кун ичида келаман, Оллоҳ таолога қур­бон­лик кел­тирганимдан сўнг, филис­тий­лар­га қарши жанг қиласан», деб тайинлаган эди­лар.

Етти кун бўлди ҳам пайғамбардан дарак йўқ эди. Подшоҳ ниҳоят одамларига: «Қур­бон­лик қилинадиган ҳайвонларни олиб келинглар», деб буйруқ берди ва ўзи қур­бон­ликларни сўйиб оловда куйдирди. Энди тугатаётган вақтда Сомуил пай­ғам­бар келиб қолдилар.

«Ассалому алайкум!» деди Толут, у кишининг олдига пешвоз чиқиб.

«Нима қи­либ қўйдинг?!» деб сўради Сомуил (а.с.).

«Қа­ра­сам, одамларим қочиб кетяпти, сиз ҳам айтилган вақтда келавермадингиз. Филистийлар Михмасда куч тўплаяпти, Гилгалга бостириб келса, мен Худога қурбонлик қилишга ҳам улгурмайман, деб ўйладим».

«Аҳмоқона иш қилдинг! – дедилар Со­муил пайғамбар Толутга. – Нега Худо­нинг амрига итоат этмадинг? Итоат этганинг­да Оллоҳ Исроил тахтини абадул-абад се­нинг хонадонингга топширар эди. Энди эса Исроилга бошқа одам подшоҳлик қилади. Оллоҳ Ўзига маъқул бўлган бошқа бир инсонни танлади».

Шу гапларни айтиб, Сомуил (а.с.) Гилгални тарк этдилар. Толут эса, қолган лашкарини олиб, ўғли Янатоннинг олдига – Жабъага борди ва у ерда қароргоҳ қурди. Текшириб кўрсалар, Толутнинг қўл остида олти юз одам бор экан.

Филистийлар Михмасда қароргоҳ қур­ган эдилар. Улар босқинчилик қилиш учун Исроил қишлоқларига борар, бир гуруҳи шимолга – Ўфро томонга, бир гуруҳи ғарбдаги Байт-ҳорон йўлига, учинчи гу­ру­ҳи эса шарқдаги саҳро тарафда жойлашган қишлоқларга ҳужум қиларди.

Шундай қилиб, филистийлар қўшини Мих­мас кечувига келиб қароргоҳ қурган, То­лут эса бу пайтда Гивада, шаҳар че­ти­да­ги хирмон бўйида, анор дарахти остида ўтирган эди.

Қўл остида олти юз йигит хизматда, Силомда руҳонийлик қилган ҳазрати Алининг эвараси, Ахтубанинг ўғли руҳоний Ахия ҳам шу ерда эди.¹

Ўша пайтларда Исроилда темирчи бўлмаган. Филистийлар исроилликлар ўзларига қилич ё найза ясамасин, деб бутун Исроил ерида бирорта ҳам темирчи қолдирмаган эди.

Омоч тишини, болта, ўроқ ва чўкич­ла­рини ўткирлаш учун улар филис­тий­лар­нинг олдига борар, ҳар бири учун белги­лан­ган нархда пул тўлар эдилар.

Шу сабаб­дан уруш бошланган пайтда Толут ва Яна­тон­дан бошқа ҳеч кимда қилич ҳам, найза ҳам йўқ эди.

Бир куни Толутнинг ўғли Янатон ота­си­га ҳеч нарса демай, қуролбардорини олиб филистийлар лашкари турган жойга равона бўлди.

Бозаз билан Сенеҳ деб атал­ган икки қоянинг орасидаги дарани кесиб ўтганларидан кейин қуролбардорига: «Юр, Оллоҳга таваккал қилиб, хатнасизлар олдига борамиз. Оллоҳ истаса, камчи­лик­ни ҳам ғалабага эриштиради», деди.

«Нима десангиз, шу, – деб жавоб берди қу­ролбардори. – Қаёққа десангиз, мен сиз билан биргаман».

«Ҳозир улар кўрадиган жойга ўтамиз, – деди Янатон. – Агар, “Тўхтанглар, биз олдингизга борамиз,” деса, юқорига чиқ­май­миз. Агар, “Бу ёққа чиқинглар”, деса, демак Худо уларни бизга таслим қилган: тепага чиқиб уларни ўлдирамиз».

Филистий соқчилари уларни кўргач: «Ана, исроилликлар беркинган инлари­дан чи­қиш­ни бошлабди», деб мазах қи­либ кул­ди­лар. Кейин: «Бу ёққа чиқинглар-чи, бир гап­лашиб қўяйлик», дейишди.

Янатон қуролбардорига: «Кетдик, ор­қам­дан юр, Оллоҳ уларни бизга таслим қил­моқ­чи», деди-да тепага тирмашиб чиқди.

Қуролбардори ҳам унинг орқасидан эргашди. Янатоннинг қиличидан филис­тий­лар бирин-кетин ер тишлар, ҳали ўл­ма­ган­ларини қуролбардори тинчитаётган эди. Янатон ўша ерда бирин-кетин йигирматача филистийни ўлдирди.

Шу вақт бутун филистийлар қўшинини ваҳима босди: қароргоҳда турганлар ҳам, соқ­чилар ҳам, қирдагилар ҳам даҳшатга тушди. Ер ҳам титраб, зилзила туриб, фи­лис­тийлар қаттиқ қўрқиб кетдилар!

Толутнинг соқчилари душман лашкарининг ҳар томонга қочаётганини кўриб, подшоҳга хабар бердилар.

Подшоҳ: «Одамларни тўпланглар! Қаранглар, ҳамма шу ердами?» деб буйруқ берди. Текширувда Янатон билан қуролбардори йўқлиги маълум бўлди.

Шунда Толут Ахияни чақириб: «Аҳд сан­ди­ғини олиб кел. Худодан сўра-чи, нима қилишимиз керак?» деди. ²

Аммо филис­тий­лар қароргоҳида қий-чув яна-да авжига чиққанини кўриб, Ахия­ни тўхтатди ва одам­ла­рини олиб, наъра тортиб филис­тий­лар­га қарши жангга кирдилар.

Филистийлар қўрқувдан бутунлай ўз­ла­ри­ни йўқотган, саросимага тушиб, бир-бирини ўлдираётган эдилар.

Улар тарафда жанг қилаётган ёлланма ас­кар­лар уларни ташлаб, Бани Исроил томонга ўтиб кетди.

Афройим тоғида яшириниб ётган исроил­лик­лар ҳам, филистийларнинг қо­ча­ёт­га­ни­ни эшитиб, бекиниб турган ерларидан чиқиб, жанг қилаётган юртдошлари сафига қўшилдилар.

Ўша куни жанг то Байт-Авен ерига етгунча давом этди – Оллоҳнинг нусрати билан Бани Исроил омон қолди.

Толут подшоҳ бўлган вақтда мўобликлар, амўнийлар, эдўмийлар, Сова подшоҳлари, филистийлар ва амолиқлар ҳар тарафдан Бани Исроилни талаётган эдилар.

Толут уларнинг ҳар бири билан жанг қилди, ҳар сафар жангда Толутнинг қўли устун чиқди. Ҳатто Амолиқни ҳам тор-мор келтириб, Бани Исроилни талончилар қўлидан буткул халос қилди.

Толутнинг Янатон, Яшви ва Малкишу деган уч ўғли, Мироба ва Михола деган икки қизи бўлган. Хотинининг исми Ахиноам Ахимааз қизи эди. Лашкарбошиси Абнур эса Толутга амакивачча бўлган.³

Толут под­шоҳлик қилган даврда Бани Исроил ҳар доим филистийлар билан жанг қилиб келган. Шу сабабдан Толут қачон бирорта кучли ботир йигитни кўрса, уни дарров ўз хиз­матига олар эди.