Юнус (а.с.) қиссаси
«Қанийди бирон қишлоқ аҳли имон келтирса, имонлари фойда қилган бўлар эди. Фақат Юнус қавми имон келтирганларида улардан ҳаёти дунёдаги хорлик азобини кушойиш қилдик ва уларни маълум вақтгача фойдалантирдик» (Юнус сураси 10:98).
MУҚАДДИМА
Юнус (а.с.) Бани Исроилдан чиққан пайғамбарлардан бўлиб, Ислом тарихида «Соҳибул ҳут» ҳамда «Зуннун» исмлари билан машҳур (Қуръонга қаранг – ал-Анбия 21:87).
Оллоҳ субҳанаҳу ва таоло у кишини Найнаво шаҳрига даъват қилишга юборади.
Найнаволиклар эса бутларга сиғинадиган, зулмга-ёвузликка берилган халқ бўлиб, Бани Исроилга душман эди.
Юнус пайғамбар Оллоҳнинг Найнаво устига офат юборишини хоҳлаган, лекин Оллоҳ раҳмон ва раҳимдур. Найнаволиклар гуноҳ ишлар билан аслида ўзларига ўзлари зулм қилаётганларини англамас, Оллоҳ таолонинг: «Бутларга сиғинишдан четлаб Оллоҳга қайтганларга хушхабар бор»,1 деган ваъдасидан бехабар эдилар.
ОЛЛОҲДАН КЕЛГАН АМР
«Юнус ҳам шак-шубҳасиз пайғамбарлардандир. У ... одамлар билан тўла кемага қараб қочган эди» (Вас-Соффот сураси, 37:139-140.).
Оллоҳ жалла жалолаҳу бир куни Юнус (а.с.)2 га бундай деб амр қилади: «Тур, Найнаво шаҳрига бор, бошларига келаётган мусибатдан уларни огоҳлантир. Мен уларнинг қилмишларидан хабардорман», дейди.
Кемага миниш
Найнаво – ҳозирги Ироқ ҳудудида жойлашган буюк бир шаҳар эди. Юнус (а.с.) итоат этиш ўрнига бошқа минтақага қочмоқчи бўладилар.3 Ёппадаги бандаргоҳга келиб, киросини бериб, денгизга чиқаётган бир кемага минадилар.
Қуръони каримда: «Токи сизлар кемада бўлганингизда ва яхши еллар ила уларни олиб кетганида ҳамда улар бундан хурсанд бўлганларида, қаттиқ шамол келур ва уларга ҳар томондан тўлқин келур», деган оят бор (Юнус сураси 10:22.).
Дарҳақиқат, кема денгизга чиққандан кейин Оллоҳ азза ва жалла кучли бир шамол юбориб, денгизда даҳшатли бўрон бошланади. Бўрон кемани парчалаб юборай дер эди. Ваҳимага тушган одамлар ўзларининг худоларидан ёрдам сўрадилар. Сўнгра кема енгиллашсин деб юкларни денгизга ташлай бошладилар.
Юнус пайғамбар эса бу пайтда кеманинг пастки бўлмасида қаттиқ ухлаб ётган эдилар. Бир пайт кема дарғаси у киши ётган жойга тушиб: «Нега ухлаяпсан?! Тур, сен ҳам ўз худойингга илтижо қил! Балки у бизларни сақлаб қолар», деб айтади.
“МЕНИ ДЕНГИЗГА ТАШЛАНГЛАР”
«Бас кемадагилар билан қуръа ташлашиб мағлуб бўлгач (уни денгизга улоқтирдилар)». Вас-Соффот сураси, 141.
Бўрон борган сари кучаяр эди. Кемадагилар бир вақт: «Келинглар, қуръа ташлайлик. Бу фалокатга ким сабабчи эканини билайлик», дедилар. Қуръа ташлаганларида, қуръа Юнус (а.с.) га тушди.
Шунда улар: «Кимсан?.. Нима учун бошимизга бу мусибат келди?.. Қайси элдансан?.. Нима иш қиласан?.. Қаердан келяпсан?» деб пайғамбарни саволларга кўмиб ташлайди. У киши эса: «Мен ибронийман. Оллоҳга – сувларни ва қуруқликни яратган осмон худосига сиғинаман», деб уларнинг саволларига жавоб бера бошладилар.
Шунда улар Юнус пайғамбарнинг Оллоҳнинг амридан қочиб келаётганини англадилар. Англаб яна ҳам қаттиқроқ даҳшатга тушдилар ва: «Энди нима қилдик? Нима қиламиз? Бўрон тўхташи учун сени нима қилишимиз керак?!» деб сўрадилар. Сабаби бўрон борган сари кучайиб бораётган эди.
Юнус (а.с.) уларга: «Мени ушлаб денгизга ташланглар, шунда денгиз тинчийди. Бу бўронга мен сабабчиман», деб айтдилар. Денгизчилар эса бунинг ўрнига, кемани қирғоққа олиб бориш учун зўр бериб эшкак эшдилар, бироқ уддасидан чиқолмадилар – денгиз бадтар қутуриб, уларни орқага суриб ташлайверди.
Охири улар Оллоҳ таолога ёлвориб: «Ё Оллоҳ! Буларнинг ҳаммаси Сенинг ироданг экан, бу бегуноҳнинг ўлимига бизни айбдор қилма», деб Юнус (а.с.) ни денгизга ташладилар.4 Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ... Оллоҳнинг қудратини қаранглар – денгиз ўша заҳоти тинчланибди! Оллоҳу акбар! Буни кўрган денгизчилар Оллоҳдан қаттиқ қўрқувга тушдилар. Кейин Оллоҳ таолога атаб қурбонликлар келтиришади, бир нечалари бўйинларига назр ҳам оладилар.